Automatyzacje w Home Assistant: 10 przykładów z naszego domu i błędy, których warto uniknąć

Automatyzacje w Home Assistant: 10 przykładów z naszego domu i błędy, których warto uniknąć

Seria „Home Assistant w praktyce”, część 5. Wcześniej: część 1 – Inteligentny dom: jaki system wybrać?, część 2 – Aqara czy Home Assistant?, część 3 – Migracja z Aqary krok po kroku, część 4 – Jakie urządzenia kupić.

Pierwszą automatyzację w Home Assistancie zrobiłem 16 października: przycisk przy łóżku, który jednym kliknięciem włącza tryb nocny. Dwa dni później było ich 29. Dziś, 12 listopada, w naszym domu działa ich 60. Żadna z nich nie jest efektowna. Za to każda zdejmuje z głowy jakąś drobną sprawę, o której wcześniej trzeba było pamiętać.

Krótka odpowiedź: automatyzacja w Home Assistancie składa się z trzech części: wyzwalacza (co się stało), warunku (czy to dobry moment) i akcji (co zrobić). Najbardziej przydają się tryby domu włączane jednym przyciskiem, powiadomienia o tym, co trwa za długo, i ciche strażniki, które pilnują samego systemu. Poniżej dziesięć automatyzacji, które działają u nas codziennie, i błędy, które po drodze popełniłem.

Jak działa automatyzacja: wyzwalacz, warunek, akcja

Każda automatyzacja w Home Assistancie odpowiada na trzy pytania. Wyzwalacz mówi, na co czekamy: zmianę stanu czujnika, godzinę, wejście telefonu w strefę wokół domu, kliknięcie przycisku. Warunek sprawdza, czy reagować właśnie teraz, np. czy nikt nie jest w trybie wyjazdu. Akcja to to, co dom ma zrobić: wysłać powiadomienie, włączyć gniazdko, powiedzieć coś przez głośnik.

Schemat: wyzwalacz, warunek i akcja na dwóch przykładach – koniec prania i powrót do domu
Automatyzacja w trzech częściach na przykładach z naszego domu. Rys. Domatorsko.pl

Długo wydawało mi się, że warunki to dodatek dla zaawansowanych. Szybko zrozumiałem, że jest odwrotnie. Wyzwalacz zwykle jest prosty. Cała mądrość automatyzacji siedzi w warunkach, bo to one odróżniają „brama się otworzyła, bo wracamy” od „brama się otworzyła, a nikogo nie ma w domu”.

Automatyzacje układa się w edytorze wizualnym, klikając z list. Pod spodem Home Assistant zapisuje je w pliku tekstowym YAML i każdą da się podejrzeć albo poprawić ręcznie. Ja zaczynałem od edytora i do dziś poprawiam w nim czasy i treści powiadomień.

Tryby domu: jeden przycisk zamiast dziesięciu

Najwięcej daje mi grupa automatyzacji, które przełączają cały dom w inny tryb. To nie jest jedna automatyzacja, tylko kilka połączonych przełącznikiem: jedna włącza tryb, druga go kończy, kolejne czuwają, póki trwa.

  1. Dobranoc. Jedno kliknięcie przycisku przy łóżku włącza tryb nocny. Dom wyłącza pompę cyrkulacyjną ciepłej wody i sprawdza drzwi, taras i bramy. Powiadomienie „sprawdź dom” przychodzi tylko wtedy, gdy coś jest otwarte, więc zwykle telefon milczy. Rano pompa wraca, ale tylko jeśli to Dobranoc ją wyłączyła. Gdy zapomnimy kliknąć, tryb nocny włącza się sam.
  2. Wyjazd. Przy wyjściu z domu automatyzacja wyłącza pompę cyrkulacyjną i zamyka bramy, ale tylko te, które czujnik pokazuje jako otwarte. To ważne, bo napęd bramy reaguje na impuls jak na pilota: impuls do zamkniętej bramy by ją otworzył. Po półtorej minuty dom sprawdza jeszcze raz, czy wszystko się zamknęło.
  3. Powrót do domu. Gdy telefon któregoś z domowników wjeżdża w strefę wokół domu, bramy otwierają się same, a tryb wyjazdu się kończy. Tu warunki robią całą robotę: telefon musiał być poza domem co najmniej 5 minut, lokalizacja musi być dokładna, a bramy nie otworzą się drugi raz w ciągu 10 minut. Bez tych warunków brama otwierałaby się przy każdym skoku GPS.

Do tego dochodzi tryb Wakacje w dwóch odmianach: na pusty dom i na dom z gościem. Przy gościu automatyzacja nie pilnuje drzwi, tylko sprawdza, czy w domu w ciągu dnia ktoś się rusza, i daje znać, gdy przez kilka godzin jest zupełna cisza.

Powiadomienia, które naprawdę pomagają

Na początku chciałem, żeby dom mówił mi o wszystkim. Po tygodniu wiedziałem, że dobre powiadomienie przychodzi tylko wtedy, gdy mam coś zrobić. Te zostały:

  1. Coś jest otwarte za długo. Drzwi tarasowe i wejściowe po minucie, brama wjazdowa po 3 minutach, garażowa po 5. Powiadomienie dostajemy oboje, a głośnik w biurze mówi to na głos. W powiadomieniu są przyciski: „Zamknij bramę” albo „Bez alertu”, gdy taras ma zostać otwarty dłużej. Przypomnienie wraca co 10 minut, najwyżej sześć razy.
  2. Pralka i zmywarka skończyły. Gniazdko z pomiarem prądu widzi, że pralka pobiera ponad 100 W, czyli pierze. Gdy pobór spada poniżej 5 W na 15 minut, przychodzi powiadomienie. Jeśli nikt nie kliknie w nim „Wyjęte”, po godzinie przychodzi przypomnienie o praniu w bębnie. Progi ustawiłem z pomiarów: zmywarka w czuwaniu pobiera do ok. 11 W, a przy suszeniu ok. 25–35 W, więc dla niej próg końca to 15 W przez 10 minut.
  3. Komunikaty na głos. Głośnik w biurze mówi, że brama się otworzyła albo zamknęła, że włączyła się Dobranoc albo że ktoś wrócił. Przed komunikatem gra krótki sygnał, a w nocy głośnik milczy. Głośność ustawialiśmy na słuch. Pierwsza wersja była za cicha i padło: „o 40% głośniej”.
  4. Baterie w poniedziałek rano. Raz w tygodniu dom sprawdza wszystkie czujniki na baterie i wysyła listę tych poniżej 25%. Gdy wszystko jest w porządku, nic nie przychodzi.

Jedna rzecz bardzo ułatwiła mi życie: wszystkie powiadomienia idą przez jeden wspólny skrypt, który wysyła je równocześnie na oba nasze telefony. Gdy 18 października doszedł drugi telefon, przepiąłem na ten skrypt 14 powiadomień z różnych automatyzacji. Teraz nowy telefon to jedna zmiana w jednym miejscu.

Najważniejsze powiadomienia, czyli alarmy z trybu nocnego i wyjazdu, są „krytyczne”. Na iPhonie taki dźwięk przebija tryb cichy i skupienia. Sprawdziłem to na sobie: jest naprawdę głośny.

Ciche strażniki: automatyzacje, których nie widać

Ta grupa nie robi nic przez większość czasu. Odzywa się tylko wtedy, gdy coś idzie źle, i dlatego cenię ją najbardziej.

  1. Studnia. Pompa w studni jest wpięta w gniazdko z pomiarem. Jeśli pracuje 30 minut bez przerwy, zużyje w ciągu dnia ponad 3 kWh albo włączy się w nocy trzy razy lub więcej, przychodzi powiadomienie. Każda z tych sytuacji może oznaczać wyciek albo cieknący zawór, a woda leci wtedy na rachunek za prąd.
  2. Sieć czujników nie działa. Gdy padnie Zigbee, czyli sieć, w której pracują czujniki drzwi i bram oraz przyciski, dom wysyła ważne powiadomienie. Bez tego alarm wyglądałby na włączony, a w praktyce byłby ślepy. Więcej o tym w części o błędach.
  3. Bezpiecznik przekaźnika bramy. Przekaźnik ma dać bramie krótki impuls jak pilot. Jeśli zostanie włączony dłużej niż 3 sekundy, automatyzacja sama go wyłącza. Powstała po tym, jak brama stanęła w pół drogi.

Najprostsza automatyzacja w domu też jest strażnikiem, tylko innego rodzaju: dwa zewnętrzne gniazdka włączają się codziennie o 18:00 i wyłączają o 22:00. W jednym jest naświetlacz w oczku wodnym. Wyzwalacz to sama godzina, bez warunków. Od takich automatyzacji najlepiej zacząć.

Dziesięć automatyzacji w jednej tabeli

Tak wyglądają nasze automatyzacje rozpisane na trzy części. Wszystkie działają w naszym domu w listopadzie 2026 r.

AutomatyzacjaWyzwalaczWarunekAkcja
Dobranockliknięcie przycisku przy łóżku–pompa cyrkulacyjna off, kontrola drzwi i bram
Wyjazdwłączenie trybu w aplikacjiczujnik bramy pokazuje „otwarta”impuls do otwartych bram, kontrola po 90 s
Powróttelefon w strefie wokół domumin. 5 min poza domem, dokładny GPS, nie częściej niż co 10 minbramy, koniec wyjazdu
Otwarte za długodrzwi lub brama otwarte 1–5 minalert nie jest wyciszonypowiadomienie z przyciskami, komunikat na głos
Pranie skończonepobór pralki poniżej 5 W przez 15 minpralka wcześniej prała (ponad 100 W)powiadomienie, przypomnienie po godzinie
Komunikatybrama, tryb nocny, powrótnie trwa cisza nocnasygnał i komunikat na głośniku
Baterieponiedziałek ranojakaś bateria poniżej 25%lista do wymiany
Studniapompa pracuje 30 min bez przerwy–powiadomienie
Zigbee nie działadodatek Zigbee zatrzymany 3 min–ważne powiadomienie
Bezpiecznik bramyprzekaźnik włączony dłużej niż 3 s–wyłączenie przekaźnika

Błędy, które popełniłem, i czego się nauczyłem

Każda z tych lekcji kosztowała mnie trochę nerwów, więc opisuję je dokładnie.

Kolejność ma znaczenie. 18 października wróciliśmy do domu, bramy otworzyły się same i w tej samej chwili włączył się alarm. W dzienniku zdarzeń wszystko było widać: czujnik bramy zgłosił „otwarta” 0,7 sekundy przed tym, jak skończył się tryb wyjazdu. Alarm zrobił dokładnie to, co miał, bo w trybie wyjazdu otwarta brama to włamanie. Poprawka była prosta: automatyzacja powrotu najpierw kończy wyjazd, czeka, aż to się stanie, a dopiero potem otwiera bramy. Jeśli dwie automatyzacje działają na tym samym urządzeniu, zastanów się, która ma być pierwsza.

Alarm może być ślepy i nic o tym nie wiedzieć. 24 października zabrakło prądu. Po powrocie zasilania program, który obsługuje czujniki Zigbee, nie wystartował. Ale ostatni komunikat „działam” został w systemie, więc Home Assistant uważał, że wszystko jest w porządku, a czujniki pokazywały stany sprzed awarii. Teraz automatyzacja sprawdza, czy sam program pracuje, a nie tylko, co ostatnio powiedział. Wniosek ogólny: automatyzacja alarmowa jest tyle warta, ile pewność, że czujniki naprawdę nadają.

Za długo i za krótko. Tryb „praca w biurze” włącza radio, gdy ktoś pracuje na komputerze, i ścisza komunikaty. Na początku wyłączał się 10 minut po tym, jak komputer zgłosił „nieużywany”. Ale komputer zgłasza to dopiero po wygaszeniu ekranu, więc radio grało ok. 20 minut po wyjściu z biura. Skróciłem czas do 15 sekund. 23 października usłyszałem: „czemu ciągle przerywa radio?!”. Ekran gaśnie też wtedy, gdy ktoś czyta albo rozmawia przy biurku, więc radio wyłączyło się 6 razy w ciągu 3 godzin. Dziś automatyzacja ma dwa wyzwalacze i czeka na oba: komputer nieużywany i 10 minut bez ruchu w biurze. Jeden czujnik rzadko wystarcza do pewnej decyzji, dwa różne zwykle tak.

Dwie automatyzacje od tego samego. Na początku o otwartej bramie przypominały dwie automatyzacje: jedna mówiła o tym na głos po 5 i 15 minutach, druga wysyłała powiadomienia. Gdy powstały wspólne alerty o otwartych drzwiach i bramach, starą usunąłem. Zasada, której się trzymam: jedna sprawa, jedna automatyzacja.

Tryb działania automatyzacji. Home Assistant pozwala ustawić, co ma się stać, gdy automatyzacja zostanie wywołana, zanim skończy poprzednie działanie. Według dokumentacji są cztery tryby: pojedynczy (nowe wywołanie jest pomijane), restart (zaczyna od nowa), kolejka i równoległy. Nasza automatyzacja, która wznawia radio po zerwaniu strumienia, działa w trybie pojedynczym i ma 2 minuty przerwy. Gdy stacja ma dłuższą awarię, nie próbuje włączać jej w kółko.

Porządek od pierwszego dnia

Przy kilku automatyzacjach porządek jest zbędny. Przy sześćdziesięciu bez niego nie da się znaleźć niczego. Oto, co zrobiłbym od razu, gdybym zaczynał jeszcze raz:

  • Nazwy z przedrostkiem grupy, np. „Dobranoc: o świcie koniec nocy”, „Studnia: pompa pracuje 30 min bez przerwy”. Lista sama się wtedy układa.
  • Kategorie i etykiety. U nas kategorie to m.in. Bramy, Tryby domu, Bezpieczeństwo, Ogłoszenia i powiadomienia, Ogród i taras. Etykieta „Alarm” oznacza automatyzacje z krytycznym powiadomieniem.
  • Opis po polsku w każdej automatyzacji: co robi, od kiedy i dlaczego tak. Przy automatyzacji pracy w biurze opis tłumaczy całą historię z radiem. Za miesiąc nikt nie pamięta, czemu warunek ma akurat 10 minut.
  • Pełne nazwy czujników. Po przeprowadzce z Aqary część czujników nazywała się po prostu „Otwarcie”. W edytorze wybierałem z listy kilka „Otwarć” i zgadywałem, które to drzwi. Teraz każdy nazywa się np. „Drzwi wejściowe – otwarcie”.

Część automatyzacji pracuje też na danych o prądzie. Pompa ciepła, fotowoltaika i magazyn energii są w Home Assistancie od początku. Na razie służą mi głównie do podglądu, a pompa ciepła łączy się przez chmurę producenta. Jeśli dopiero wybierasz ogrzewanie, przyda się porównanie kotła gazowego i pompy ciepła.

Najczęściej zadawane pytania

Od jakiej automatyzacji zacząć w Home Assistancie?

Od takiej, która ma prosty wyzwalacz i nic nie zepsuje, gdy zadziała źle: gniazdko włączane o stałej godzinie albo powiadomienie, że pralka skończyła. Automatyzacje bram i alarmu zostaw na moment, gdy poznasz już warunki i kolejność działań.

Czy do automatyzacji trzeba umieć programować?

Nie. Wszystkie części automatyzacji wybiera się w edytorze wizualnym z gotowych list. Zapis YAML przydaje się przy bardziej złożonych przypadkach, ale nie jest potrzebny na start.

Czy automatyzacje działają bez internetu?

Tak, jeśli czujniki i urządzenia są sterowane lokalnie, np. przez Zigbee albo w sieci domowej. Bez internetu nie zadziała to, co idzie przez chmurę producenta, a powiadomienia na telefon poza domem wymagają połączenia z siecią.

Jaka automatyzacja z czujnikiem ruchu ma sens?

Taka, w której ruch ma znaczenie sam w sobie: alarm w pustym domu albo koniec trybu nocnego, gdy ktoś rano schodzi na parter. Do rozpoznawania, czy ktoś siedzi w pokoju, czujnik ruchu się nie nadaje, bo nie widzi nieruchomej osoby. Wtedy lepszy jest czujnik obecności albo połączenie dwóch źródeł, jak u nas komputer i ruch.

To była piąta część serii „Home Assistant w praktyce”. W szóstej, 21 listopada, opiszę Music Assistant: jak w Home Assistancie gra u nas radio w całym domu, co działa z głośnikami Apple i amplitunerem, a co nie.

Tomek
Tomek

Absolwent budownictwa na UTH w Warszawie, od kilkunastu lat związany z branżą budowlaną. Dziś doradza firmom deweloperskim, a po godzinach zajmuje się tym, co lubi najbardziej: aranżacją wnętrz. Na Domatorsko.pl przekłada doświadczenie z budów i projektów na język zwykłego domu – podpowiada, co wybrać przy remoncie, jak zaplanować wnętrze i na czym nie oszczędzać, żeby nie płacić dwa razy.

Artykuły: 65